KAŞGARLI MAHMUD

Konakladığım otelin bitişiğindeki acentadan uçak bileti için gittiğimde burada İngilizce konuşan KURBAN’la tanıştım.Buraya yakın yerde küçük bir kuyumcu dükkanı var.Kurban Uygur..Bizim Türkiye Türkçesine karşı büyük bir sempatisi ve öğrenme arzusu olduğunu sezdim.Ben de o sırada OPAL’da türbesi bulunan büyük Türkolog KAŞGARLI MAHMUD’un türbesine nasıl gidebileceğimi sordum.Kurban”arabam var,ne zaman istersen gidebiliriz”dedi Telefon numarasını vererek “ne zaman müsait olursan telefon et gideriz”dedi.Saat 11 .de Kurban’ı arayıp hazır olduğumu söyledim.Kısa bir zaman sonra Kurban’la babasına ait küçük bir jeeple 45-50 km. uakta bulunan Opal beldesine doğru hareket ettik.Opal Çin-Pakistan otoyolunda bulunan büyük bir Uygur kasabası..Yolda gaz ve benzin aldıktan sonra  otoyoldan 500m kuzeyde OPAL’ın yüksek ve yeşillikler içinde bulunan Kaşgarlı Mahmud’un müzesine vardık..Yolda aldığımız benzinin litresi 7yuen.Kurban’ın söylediğine göre Çin’in en pahalı benzini Doğu Türkistan’da satılıyor.
  Türbe girişi her yerde olduğu gibi paralı.Giriş 2 kişi 60 yuen ..Girişte bizi türbe içinde bulunan mescidin müezzini karşıladı.Mescide götürerek cuma günlerinde burada 40 kişilik cemaat oluştuğunu söyledi.Aynı zamanda mescidin yardıma gereksinimini dile getirdi.Biz de 10yuen vererek yeşillikler arasında tırmanarak Kaşgarlı’nın kendi eliyle diktiği 1000yıllık ağaç ve dibinden çıkan kaynak suya geldik.Buz gibi sudan içtik.Bu geniş bahçenin birkaç yerinde buna benzer menba(kaynak) sularla karşılaştık.Türbeye hafif bir eğimle tırmanarak geldik.Türbenin bulunduğu yer her tarafa hakim.Şahane bir hava..Çin-Pakistan otoyolu  ve Opal ayaklarınızın altında.Türbenin girişinde Kaşgarlı’nın heybetli heykeli sizi ayakta karşılar.Türbenin içi sade ve hoş..Mezarın bulunduğu oda diğer çalışma ve ibadet odalarından daha büyük..Mezarın baş ucunda DİVANI LÜGAT ÜT TÜRK eserinde bulunan harita çini bir tabak üzerine işlenmiş duruyor.Türkolog bu haritasında

Türklerin yaşadıkları yerlere haritasında yer vermiş;Türklerin bulunmadığı yerleri bu haritaya almamış.Mahmud Türklerin yaşadıkları yerleri tek tek dolaşıp konuşulan Türk dilinin bütün ağız ve lehçelerini tek tek araştırarak 11.yy.da bu Türk dili için bir hazine niteliğindeki “DİVANI LÜGAT ÜT TÜRK”ü Türk dünyasına kazandırdı.

 Müzede Türkiye’den Besim Üstünel’in Divanı Lügat üt Türk’ün Tercümesi dışında Mahmud ile ilgili yayın bulunmaması çok acı.Böyle bir durumla karşılaşacağımı bilseydim Türkiye’den bu bilge adam ve eseriyle ilgili çok kitap ve yayınla gelirdim.Türbeyi ziyaret eden devlet adamları arasında Devlet Bahçeli’nin resmi vardı.Bu

BİLGE kişinin kitap ve yayın yoksulu müzesinin durumu Sayın Bahçeli’nin gözünden nasıl kaçmış!Yazık !Kaşgarlı kendi vatanında ne kadar yalnız,ne kadar yabancı!Türbenin hemen bitişiğinde bulunan tepe Mahmud’un  açık
havada şakirtleriyle(öğrenci)ders yaptığı bu yüksek alan kuşbakışı manzarası ile şahane..Her tarafa hakim.Burada yapılan

tek olumlu iş;Yusuf Has Hacib’in türbesinde olduğu gibi yabancılara uygun WC. Türbeden sonra bugün pazarı bulunan OPAL a indik.Çin-Pakistan otoyolu Opal’ın tam ortasından geçiyor.Opal pazarı çok canlı.Her türlü hayvan alınıp satılıyor.Pazar çok kalabalık.Adım atacak yer yok.Pazarda altın satanlara bile rastladık.Uygurlar
fakir.Köylülerin çoğu işsiz.